KiesWijzer: De voorste kruisband

Het doel van de KiesWijzer is om inzicht te geven in de verschillende de behandelmogelijkheden na een gescheurde voorste kruisband. Grofweg is de de behandeling te verdelen in een conservatief of operatief traject. Voor beide keuzes gelden voor en nadelen zoals de revalidatieduur, leefregels, tijdsinvestering, kosten, verzekering en de gevolgen op kort, middel en langer termijn. De impact en gevolgen voor jouw leven zijn moeilijk te overzien. Lees je daarom goed in en overleg met je arts en/of fysiotherapeut. Uiteindelijk bepaal jezelf in overleg met je zorgverlener welke behandeling het best bij jou past.

Wat is een gescheurde voorste kruisband? Hier vind je meer informatie over de oorzaak, het onderzoek en de behandeling van de voorste kruisband blessure.

Wat kan je verwachten van een voorste kruisband operatie en revalidatie? Lees hier meer over de voorbereiding en herstel na een voorste kruisband reconstructie.

Klik op een button en scroll naar benden voor meer info.
De diagnose voorste kruisband letsel is gesteld, wat nu?

Na een gescheurde voorste kruisband is de keuze tussen opereren of conservatief traject. Het is dus even zoeken naar de strategie die het beste bij jouw situatie past.

Factoren die hierbij een rol spelen zijn:

  • Ernst van het letsel.
  • Mate van knie instabiliteit.
  • Niveau van sport.
  • Type sport.
  • Instabiliteit in het dagelijks leven na een traject fysiotherapie.
  • Leeftijd.
  • Discipline.


Een conservatief traject sluit een operatief traject niet uit, maar je kan wel zeggen dat je het hebt geprobeerd om zonder operatie te herstellen. Want als het lukt, dan bespaar je jezelf een operatie en een intensief en langdurige revalidatie. In onderzoek is aangetoond dat een conservatief traject een goede kans van slagen heeft.

Wat is de meest gestelde vraag na een gescheurde voorste kruisband?

Moet ik een voorste kruisband operatie ondergaan om weer te kunnen sporten?
Zonder kruisband is sporten mogelijk, lees hier de opties.

  • Level 3: sporten zonder contact en rotatie zoals hardlopen, wielrennen, schaatsen, zwemmen en klimmen. 
  • Level 2: sporten zonder contact maar wel met rotatie zoals tennis en andere racketsporten, volleybal, zaktraining boksen, dansen skiën, snowboarden, surfen en watersporten. 
  • Level 1: sporten met rotatie en contact zoals voetbal, basketbal, handbal en andere teamsporten, maar ook vechtsporten zoals kickboksen.


Met een gescheurde kruisband is terugkomen op level 3 zonder operatie meestal wel mogelijk. Bij level 2-sporten is het risico verhoogd, maar als de voorwaarden goed zijn (actieve stabiliteit goed en geringe passieve instabiliteit) dan is het een optie.

Level 1 kan alleen als de actieve stabiliteit goed is en er sprake is van minimale passieve instabiliteit. Het risico is verhoogd. Eventueel kan de intensiteit en het niveau aangepast worden, maar voorwaarde is dat de krachttraining onderhouden wordt. Na een voorste kruisband operatie keert 65 procent terug op het oude sportniveau.

Een knieletsel kan op zichzelf al een oorzaak zijn van vervroegde slijtage. Een gescheurde kruisband resulteert niet per definitie in vervroegde artrose (slijtage). Een instabiele knie na een gescheurde kruisband mogelijk wel. De kans om de meniscus te scheuren neemt namelijk toe en we weten inmiddels dat de taak van de meniscus is om het kraakbeen te beschermen. 

Verzekering

In Nederland is de verzekering goed geregeld. Iedereen heeft een basisverzekering. Toch zijn er meestal veel vragen over de verzekering en fysiotherapievergoeding.

Conservatief: Bij conservatief herstel wordt fysiotherapie niet vergoed vanuit de basisverzekering. Indien je aanvullend bent verzekerd voor fysiotherapie kun je deze gebruiken voor begeleiding bij de revalidatie. Is dit niet of onvoldoende het geval dan betaal je de (resterende) fysiotherapie behandelingen zelf. 

Operatief: Na een operatie heb je meestal intensief fysiotherapie nodig. Het systeem in Nederland is zo ingericht dat je 20 behandelingen nodig hebt om in een chronisch zorgtraject te vallen. Vanaf de 21ste behandeling ben je chronisch (onbeperkt medisch noodzakelijk) verzekerd voor een jaar fysiotherapie vanaf de operatiedatum. Een verwijzing van de orthopeed is hiervoor noodzakelijk.

Voor de eerste 20 behandelingen kan je jezelf verzekeren via je aanvullende verzekering. Heb je een aanvullende verzekering van 9 behandelingen, dan betaal je 11 behandelingen zelf. Heb je geen aanvullende verzekering, dan betaal je 20 behandelingen zelf. Eén fysiotherapie behandeling kost ongeveer 25-35 euro.

Een behandeling uit het aanvullende pakket gaat niet ten koste van je eigen risico. Zodra de behandelingen worden gedeclareerd uit het basispakket, dus vanaf 21ste behandeling, betaal je wel eigen risico. De operatie wordt ook betaald vanuit je eigen risico. Het eigen risico loopt per kalenderjaar. Als de fysiotherapeutische behandeling doorgaat na 1 januari, dan betaal je opnieuw je eigen risico. 

Na het lezen van deze informatie over de verzekering en het eigen risico is het goed mogelijk dat je vragen hebt of dat er onduidelijkheden zijn. De situatie kan per persoon verschillen, dus overleg daarom altijd met je fysiotherapeut en lees goed de algemene voorwaarden van je verzekering.

Voorste kruisband facts:
  • De kruisband is een band in het centrum van de knie.
  • In de knie zit een voorste en achterste kruisband.
  • De voorste kruisband beperkt het naar voren schuiven van het onderbeen en het roteren.
  • De kruisband kan scheuren of uitrekken.
  • Hierdoor kan instabiliteit ervaren worden. Dit kan klachten en beperkingen geven in het dagelijks leven en/of sport.
  • Het aanpassen van de intensiteit of het type sport kunnen de klachten verminderen. Eventueel is een operatie mogelijk.
De conservatieve behandeling:
  • Uitleg over de verschillen en gevolgen van een reconstructie ten opzichte van conservatief behandelen.
  • Leefregels met betrekking tot de belasting, en provocerende bewegingen.
  • Wees in het begin voorzichtig met draai- en plotselinge bewegingen.
  • Let op toename van stijfheid, zwelling en pijn.
  • Oefentherapie om de buiging, strekking en spierkracht te optimaliseren.
  • Sportspecifieke oefentherapie om de sport te hervatten.
  • Geef een conservatief traject de kans en neem drie maanden de tijd.
  • Ga voor gerichte begeleiding naar een kniespecialist.


De operatieve behandeling:

Het kan zijn dat een conservatieve behandeling niet mogelijk is of onvoldoende resultaat oplevert. In dat geval is een operatie mogelijk. De operatie zelf duurt ongeveer 45-60 minuten. Dezelfde dag mag je weer naar huis. Een voorste kruisbandreconstructie is relatief een veilige operatie. Er zijn echter wel altijd risico’s verbonden aan de operatie. Laat je hierover goed informeren door je arts.

Het is belangrijk om voor de operatie een preoperatief traject te doorlopen. De revalidatie start drie vier dagen na de operatie.

De revalidatie:

De kruisband is gereconstrueerd en moet in de eerste zes weken beschermd worden. Hiervoor gelden leefregels (eerste zes weken geen OV, autorijden, fietsen en eventueel aangepast werken). Bespreek met je fysiotherapeut welke regels voor jou gelden.

  • Doorgaans mag je direct na de operatie 50 procent belasten en max 70 of 90 graden buigen. Er zijn uitzonderingen mogelijk, afhankelijk van de operatie en bijkomend letsel.
  • Je start in de eerste week met fysiotherapie.


De eerste 6 weken:

  • Loop je met krukken (gebruik hiervan wordt geleidelijk afgebouwd).
  • Leer je weer symmetrisch lopen.
  • Moet de knie goed strekken en weer buigen.
  • Oefen je de bovenbeenspieren.
  • Mag je, wanneer dat kan, regelmatig fietsen op de hometrainer.
  • Mag je op geleide van reactie de knie belasten


Na 6 weken:

  • Vervallen de leefregels als je eraan toe bent.
  • Let op: over het algemeen heb je weinig pijn. Hierdoor doe je onbewust/bewust weer meer, maar de spierkracht en reflexen zijn nog matig ontwikkeld. Blijf voorzichtig!
  • De krachttraining wordt geleidelijk geïntensiveerd.
  • De training wordt na verloop van tijd steeds meer sportspecifiek.
  • Naast krachttraining bestaat het programma uit stabiliteit, coördinatie en later ook uit buiten- veldtrainingen.
  • De revalidatie duurt 9 tot 12 maanden

Let op: de revalidatie is een individueel proces en verschilt per persoon. Revalideer in goed overleg met je fysiotherapeut. 

Revalideren gaat om de juiste balans vinden tussen belasting en belastbaarheid. In het begin is de belastbaarheid van de knie laag. Een paar minuten staan en lopen is dan al voldoende. Lopen is over het algemeen beter dan stilstaan. In het begin heeft iedereen pijn, maar na verloop van dagen tot weken neemt de pijn snel af (individueel kan dit verschillen). Pijn is over het algemeen een reden om voorzichtig te zijn en minder te doen. Doordat de pijn doorgaans snel afneemt, zijn mensen geneigd snel weer meer te doen. Let daarom ook op toenemende zwelling en stijfheid. 

Door in het begin goed de belasting te doseren neemt het vocht sneller af en is er minder spierverlies. Daarnaast is gezonde voeding en beperken van je lichaamsgewicht belangrijk om de belasting op de knie te doseren. Voor optimaal herstel ligt de focus op het weer goed leren belasten van de knie, trainen van spieren en herwinnen van vertrouwen in de knie. 

Een voorste kruisbandletsel kan je zowel conservatief als operatief behandelen. Welke behandeling het beste bij jou past, moet duidelijk worden in een persoonlijk gesprek met de orthopeed en/of fysiotherapeut. Informatiebronnen zoals The KneeClub kunnen je hierbij helpen. 

Houd er rekening mee dat bij beide trajecten een intensieve revalidatie hoort. Een operatie inlcusief revalidatie komt nooit goed uit, dat maakt een sub-optimale timing essentieel (reizen, wissel van baan, lang, examens of afstuderen etc.) Als de revalidatie voorspoedig verloopt, kan de stabiliteit en functie van de knie goed herstellen.